KINH PHÁP CÚ (DHAMMAPADA) – TOÀN TẬP TINH HOA LỜI PHẬT DẠY
Kinh Pháp Cú (Dhammapada) là bộ kinh nổi tiếng nhất trong hệ thống Nguyên Thủy (Nam Tông), được xem là túi khôn của Phật Giáo. Kinh gồm 423 bài kệ (câu thơ) chia làm 26 phẩm. Dưới đây biên tập đầy đủ những câu kệ có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất qua các Phẩm quan trọng, không hề tỉnh lược.
PHẨM I: SONG YẾU (Các cặp đối lập)
Câu 1: Ý dẫn đầu các pháp, / Ý làm chủ, ý tạo; / Nếu với ý ô nhiễm, / Nói lên hay hành động, / Khổ não bước theo sau, / Như xe, chân vật kéo.
Câu 2: Ý dẫn đầu các pháp, / Ý làm chủ, ý tạo; / Nếu với ý thanh tịnh, / Nói lên hay hành động, / An lạc bước theo sau, / Như bóng, không rời hình.
Câu 3: “Nó mắng tôi, đánh tôi, / Nó thắng tôi, cướp tôi”; / Ai ôm hiềm hận ấy, / Hận thù không thể nguôi.
Câu 4: “Nó mắng tôi, đánh tôi, / Nó thắng tôi, cướp tôi”; / Không ôm hiềm hận ấy, / Hận thù được tự nguôi.
Câu 5: Với hận diệt hận thù, / Đời này không có được. / Không hận diệt hận thù, / Là định luật ngàn thu.
Câu 19: Dù tụng nhiều kinh điển, / Không hành trì phóng dật, / Như kẻ chăn bò người, / Không phần Sa-môn hạnh.
Câu 20: Dù tụng ít kinh điển, / Nhưng hành trì pháp giáo, / Khinh bỏ tham, sân, si, / Biết chánh trí, giải thoát, / Không chấp thủ đời này, / Hay chấp thủ đời sau, / Kẻ ấy dự phần vào, / Giới những vị Sa-môn.
PHẨM II: KHÔNG PHÓNG DẬT
Câu 21: Không phóng dật: đường sống, / Phóng dật: chết cận kề. / Không phóng dật: không chết, / Phóng dật: như chết rồi.
Câu 24: Nỗ lực, giữ chánh niệm, / Hành động trong tinh sạch, / Hành động có suy tư, / Tự chế, sống đúng Pháp, / Không phóng dật, người ấy, / Tiếng tăm càng tăng trưởng.
PHẨM III: TÂM
Câu 33: Tâm do dự, trạo cử, / Hộ trì thật khó khăn; / Bậc thiện trí khắc phục, / Như thợ tên uốn trúng.
Câu 35: Khó nắm giữ, khinh hồn, / Chạy theo điều tham dục, / Lành thay, điều phục tâm, / Tâm điều, mang an lạc.
Câu 42: Kẻ thù làm hại thù, / Oan gia làm hại nhau, / Tâm hướng sai đích đến, / Gây tai hại nhiều hơn.
PHẨM IV: HOA
Câu 49: Như ong đến với hoa, / Không hại sắc và hương, / Che chở hoa, lấy mụy, / Kẻ ẩn sĩ cũng vậy, / Đi khất thực tại làng.
Câu 50: Không nên nhìn lỗi người, / Những việc người trể bê, / Nên ngó lại thân mình, / Việc đã làm, chưa làm.
PHẨM VI: NGƯỜI TRÍ
Câu 80: Người trị thủy dẫn nước, / Mũi tên thợ trị tên, / Thợ mộc trị cây gỗ, / Người trí trị tự tâm.
Câu 81: Giư đá tảng kiên cố, / Cuồng phong không lay chuyển, / Kẻ trí cũng như vậy, / Không động giữa chê khen.
PHẨM VIII: NGÀN (Số Много)
Câu 100: Dầu nói ngàn lời vô ích, / Không bằng một câu hữu ích, / Nghe xong bềnh bồng vắng bặt.
Câu 103: Dầu thắng ngàn ngàn quân, / Nơi chiến trường thảm khốc; / Thắng lợi lớn nhất đời, / Là tự thắng chính mình.
Câu 111: Sống một đời một thế kỷ, / Bất tín và vô tâm, / Tốt hơn sống một ngày, / Giới hạnh, đạt định tâm.
PHẨM IX: ÁC THUỘC
Câu 116: Hãy gấp làm điều lành, / Ngăn tâm làm điều ác. / Ai chậm làm việc lành, / Tâm ý thích việc ác.
Câu 119: Người ác thấy là hiền, / Khi ác chưa chín muồi. / Khi ác quả chín muồi, / Người ác mới thấy ác.
Câu 121: Chớ khinh chê điều ác, / Cho rằng: “Chẳng đến ta”. / Thủy tỳ thấm từng giọt, / Tràn đầy một vại nước. / Người ngu chứa điều ác, / Do tích tụ dần dần.
PHẨM XIV: PHẬT ĐÀ
Câu 183: Tránh làm mọi điều ác, / Gắng làm các việc lành, / Tự thanh lọc tâm ý, / Lời chư Phật dạy này.
Câu 188: Nhiều người vì sợ hãi, / Cầu sự bảo vệ nơi, / Đỉnh rặng núi rừng già, / Cây thiêng và mồ mã. / Ðó không phải bảo vệ, / An toàn trọn vẹn nhất.
Câu 190: Ai tá túc, dung thân, / Nơi Phật, Pháp và Tăng; / Với trí tuệ chân chính, / Hiểu pháp tứ Diệu Đế. / Là nương tựa bậc nhất.
PHẨM XX: ĐẠO
Câu 273: Trong các đạo, Bát Đạo lớn, / Các chân lý: Tứ Đế Thắng. / Ly tham: Vô thượng pháp. / Giữa các loài chân giả: Người có Tuệ nhãn thắng.
Câu 277: “Tất cả các pháp vô thường”. / Ai với trí tuệ quán thấy, / Như vậy, xa lìa khổ, / Chính đây là thanh tịnh đạo.
Câu 278: “Tất cả các pháp là Vô ngã”. / Ai với trí tuệ quán thấy, / Như vậy, xa lìa khổ, / Chính đây là thanh tịnh đạo.
PHẨM XXIV: THAM ÁI
Câu 334: Người sống đời buông lung, / Ái dục mọc như rơm. / Họ nhẩy múa tự nhiên, / Như vượn trong rừng rậm, / Tìm quả trái nhảy vờn.
Câu 348: Bỏ quá khứ, tương lai, / Xả luôn cả hiện tại, / Chuyển qua bờ bên kia, / Tâm giải thoát hoàn toàn, / Vĩnh viễn dứt sanh tử.
PHẨM XXVI: BÀ LA MÔN
Câu 393: Chẳng cạo đầu, chẳng áo mũ, / Cũng chẳng phải dòng dõi, / Làm nên người Bà-la-môn. / Chỗ nào có chơn thật, chánh pháp, / Chỗ ấy là tịnh hạnh. / Sống đó, là Phạm chơn.
Câu 423: Vị nào hiểu biết quá khứ, / Thấy thấu trời đất, địa ngục, / Lên hết được nẻo sinh giới, / Đạt thông đạt đến thánh tuệ, / Bậc tu đạo trí vi diệu, / Tất cả đều rốt ráo chứng ngộ, / Ta gọi ấy là Bà-la-môn.
Ý nghĩa Kinh Pháp Cú
Pháp Cú là bộ kinh dành cho bất kỳ ai muốn tiếp cận tư tưởng đích thực của Đức Phật Lịch Sử Thích Ca Mâu Ni. Những vần thơ trong này phá bỏ mê tín, tà giáo, định mệnh, để nhấn mạnh quy luật Nhân Quả, Duyên Khởi, và Tứ Diệu Đế.
Trọng tâm Kinh Pháp Cú luôn xoay quanh:
- Tâm: là yếu tố tự thân tạo ra Thiên đường hay Địa ngục.
- Tự Thắng: Không có kẻ thù nào ở ngoài, cũng chẳng có thánh thần nào ban ơn. Chỉ tự khắc phục chiến thắng tham sân si trong chính mình mới là nỗ lực cao quý nhất.
Lời khấn nguyện tụng Kinh Pháp Cú
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Hôm nay con thành kính đọc tụng lời chư Phật vang vọng nghìn năm. Cúi xin mười phương chư Phật xót thương, khai tuệ nhãn để con:
- Tránh làm ác, gắng làm thiện (Câu 183).
- Ngăn ngừa tâm ác, dọn sạch tâm nhơ gạn lọc phiền muộn, sống vui vẻ giải bay.
- Giữ được tâm không phóng dật (Cảnh giác tỉnh thức) trong suốt cuộc đời thăng trầm của con số mạng.
Nam mô Thường Tinh Tấn Bồ Tát Ma ha tát. (3 lần)