Kinh Tứ Thập Nhị Chương (Đầy Đủ 42 Chương)
Bộ kinh gồm 42 chương cực kỳ ngắn gọn, mỗi chương đều bắt đầu bằng “Phật ngôn” (Phật dạy rằng) để dẫn vào một đạo lý thực tiễn.
Chương 1: Xuất Gia Chứng Quả
Phật ngôn: Từ bỏ ân ái, xuất gia tu đạo, thấu hiểu tâm gốc, đạt đến lý thâm sâu vô vi, thì gọi là Sa môn. Người thường hành 250 giới, tinh tấn tu thanh tịnh, chứng được quả A La Hán.
Chương 2: Dứt Dục Ngưng Chấp
Phật ngôn: Người xuất gia cạo râu tóc làm Sa Môn, nhận lấy đạo pháp, bỏ của cải thế gian, xin ăn chỉ đủ sống, ngày một bữa, gốc cây một đêm, cẩn thận không tìm kiếm thêm. Do tham ái và chấp trước khiến người ta u mê tăm tối.
Chương 3: Cắt Ái Bỏ Tham
Phật ngôn: Cạo bỏ râu tóc làm Sa môn nhưng tâm không diệt trừ tham ái, thì dẫu mặc cà sa cũng vô ích. Người cắt đứt ái dục, giống như người bị chặt tay chân, không bao giờ còn bị trói buộc nữa.
Chương 4: Thiện Ác Luân Báo
Phật ngôn: Làm thiện tức được phước báo, làm ác tất gặp tai họa. Giống như hình đi theo bóng, âm thanh tạo tiếng vang, quả báo không bao giờ sai chạy.
Chương 5: Chỉ Ác Không Lỗi
Phật ngôn: Người có nhiều lỗi lầm mà không tự biết hối cải, thì tội lỗi càng sâu. Nếu biết xót xa sám hối, thay ác làm thiện, thì tội chướng tự tiêu trừ tiêu tan giống như mồ hôi ứa ra thì bệnh khỏi.
Chương 6: Người Ác Hại Hiền
Phật ngôn: Kẻ ác nghe người làm thiện, cố tình đến quấy phá hãm hại. Các ông hãy kềm chế, đừng bận tâm. Kẻ mang ác đến, tự chuốc lấy tai họa cho chính mình.
Chương 7: Ác Trả Về Người
Phật ngôn: Có kẻ nghe Ta giữ đạo, thực hành tâm đại nhân từ bèn mắng chửi Ta. Ta làm thinh chẳng đáp. Kẻ ấy mắng xong, Ta hỏi: Ông đem lễ vật tặng người khác mà người kia chẳng nhận thì lễ vật ấy về lại tay ai? Kẻ ấy đáp: Đi về tôi. Ta bảo: Nay ông mắng Ta nhưng Ta không nhận, ông tự mang tiếng xấu đó.
Chương 8: Ác Nhân Hút Bụi Kẻ Ném
Phật ngôn: Kẻ ác ôm tâm hại hiền nhân, khác nào ngửa mặt lên trời nhổ bọt, bọt không dính tới trời mà rơi sụp trên mình kẻ nhổ. Hay như ngược gió hốt bụi ném người, bụi chẳng ô nhiễm người mà bay ngược lên mình kẻ ném.
Chương 9: Nhớ Nguồn Tìm Cội
Phật ngôn: Bác học, nghe hiểu nhiều mà tự cao tự đại thì khó thấy Đạo. Chỉ người nào giữ lòng khiêm hạ, quyết tâm cầu đạo thì Đạo tất rực sáng.
Chương 10: Vui Vẻ Tu Tập
Phật ngôn: Thấy người thực hành bố thí, mình sinh tâm hoan hỷ tán thán, thì được phước báo rất lớn. Có người hỏi: Phước ấy có hết không? Phật đáp: Giống như ngọn lửa của một cây đuốc, dẫu trăm ngàn người mồi lửa cũng không làm đuốc gốc cạn đi. Phước báo hoan hỷ cũng vô tận như thế.
Chương 11: Bố Thí Thù Thắng
Phật ngôn: Cho một trăm người ác ăn, không bằng cho một người thiện ăn. Cho một ngàn người thiện ăn, không bằng cho một người giữ ngũ giới ăn. Cho vạn người giữ ngũ giới ăn, không bằng cho một vị Tỳ kheo ăn. Cứ thế cho đến cúng dường chư Phật, công đức vô biên.
Chương 12: Khó Có 20 Điều
Phật ngôn: Người ta mang 20 điều khó: (1) Nghèo khổ mà bố thí là khó, (2) Giàu sang mà học đạo là khó, (3) Bỏ mạng quyết tử là khó, (4) Được thấy kinh Phật là khó, (5) Sống thời chánh pháp là khó, (6) Nhẫn nhục không giận là khó… (và 14 điều nữa). Ai vượt qua, tức đắc Đạo.
Chương 13: Đạo Từ Đâu Đến
Tỳ kheo hỏi Phật: Nhân duyên nào biết đời trước, và thấu đạt Đạo pháp? Phật ngôn: Chỉ cần làm thanh tịnh tâm ý, dẹp sạch vỏ bao bì, bùn cấu che lấp đi, tức thì thấu suốt. Nước vẩn đục chẳng thấy trăng, tâm lao xao Đạo nào hiện tỏ.
Chương 14: Thấy Đạo Bằng Tâm
Phật ngôn: Người tu Đạo dẫu gặp bao nghịch cảnh, tâm không lùi bước, thề nguyện chứng quả. Cố bám víu ngoại vật thì xa rời Đạo.
Chương 15: Định Hướng Sự Tu
Phật ngôn: Tu Đạo như người ôm ngọn đuốc đi trong đêm tối. Bóng tối tan đi, ánh sáng hiện ra. Học Đạo phải siêng năng dẹp sạch bóng tối vô minh.
Chương 16: Diệt Mạng Phàm Phu
Phật ngôn: Suy tư đến chỗ cùng cực, không thấy Đạo. Hành động bôn ba, không thấy Đạo. Hãy dẹp bỏ mưu cầu, Đạo hiển lộ ngay trước mắt.
Chương 17: Ánh Sáng Tâm Trí
Phật ngôn: Quán sát trời đất vạn vật, đều vô thường. Nhận thấy hư huyễn, tâm tự đắc Đạo ngay.
Chương 18: Sự Sống Trôi Chảy
Phật ngôn: Hãy quán sát thân này tuy hình tướng vững chãi nhưng chỉ là 4 đại giả hợp (đất, nước, lửa, gió), tan ra thì chẳng còn cái “Tôi” nào cả.
Chương 19: Tham Sắc Đọa Lạc
Phật ngôn: Trong mọi thứ dục, không gì mãnh liệt bằng Sắc dục. Rất khó cởi trói. Nếu có hai thứ dục mạnh ngần ấy cùng tồn tại, thì trong thiên hạ không ai có thể tu Đạo được.
Chương 20: Ái Dục Như Hố Lửa
Phật ngôn: Ái dục giống như kẻ mù đi ngược gió cầm ngọn đuốc, chẳng sớm vứt bỏ tất sẽ bị cháy tay.
Chương 21: Vượt Qua Danh Lợi
Phật ngôn: Ái dục trói buộc thân phận, để rồi già yếu bệnh tật khổ đau bức bách. Danh lợi vô vọng mà thế nhân vẫn lao đầu.
Chương 22: Chớ Bám Phu Nhân
Phật ngôn: Thấy người nữ, hãy xem phụ nữ lớn tuổi như mẹ, người bằng tuổi như chị em, người nhỏ tuổi như con. Dẹp ác niệm, Đạo từ đó phát chiếu.
Chương 23: Trọng Dục Thiêu Mình
Phật ngôn: Như kẻ khát uống nước muối, càng uống càng khát. Ái dục càng đắm càng không có điểm dừng.
Chương 24: Sắc Dục Như Lưỡi Dao
Phật ngôn: Ái dục ở thế gian giống như mật dính trên lưỡi dao, đứa bé liếm mật sẽ đứt rách lưỡi.
Chương 25: Lửa Dục Đốt Mình
Phật ngôn: Người vướng bận vợ con, nhà cửa ác hơn cả bị nhốt trong lao ngục. Lao ngục có ngày ân xá, vướng thê nhi tình ái thì vĩnh viễn không chịu ra.
Chương 26: Xua Đuổi Chướng Ma
Phật ngôn: Ma vương sai thiên nữ đến quấy rối Phật. Phật mỉm cười bảo: Các ngươi chỉ là những cái bọc da chứa toàn đồ ô uế, mang đến đây làm gì? Ma vương kinh hãi, thiên nữ rút lui.
Chương 27: Tu Đạo Như Khúc Gỗ
Phật ngôn: Bậc tu sĩ như khúc gỗ nổi trôi trên sông. Không bị tấp vào hai bờ, không bị người vớt rác lấy, không bị mục nát, khúc gỗ đó tất chảy ra biển khơi. Người học Đạo cũng vậy, không bị dục vọng cuốn, không bị tà thuyết dẫn, chắc chắn thành Phật.
Chương 28: Đừng Quá Dễ Duôi
Phật ngôn: Thận trọng chớ tin ý mình. Ý mình dẫu sao vẫn còn phàm phu mê lầm. Khi nào đắc A La Hán, lúc đó mới tin được ý mình.
Chương 29: Tránh Xa Nữ Sắc
Phật ngôn: Cẩn thận chớ nhìn người nữ, chớ trò chuyện. Nếu cần nói, phải giữ chánh niệm: Ta là Sa môn, sống trong luân hồi ngũ trược như hoa sen không nhiễm bùn.
Chương 30: Tránh Lửa Tham Dục
Phật ngôn: Người tu Đạo thấy dâm dục phải tránh xa, giống như người cầm cỏ khô bưng đi gặp đóm lửa rơm, phải lập tức chạy.
Chương 31: Giữ Tâm Yên Tĩnh
Phật ngôn: Có người vì tình dục không thỏa mà tự oán than, định chém đứt gốc rễ dâm. Phật bảo: Chặt cái gốc rễ tình dục trong tâm, đâu phải chặt chi thể. Lòng tà không đoạn thì thân tàn vô ích.
Chương 32: Buông Xả Ưu Phiền
Phật ngôn: Từ ái dục mà sinh âu lo, từ âu lo sinh sợ hãi. Cắt lìa ái dục, đâu còn sầu lo, lấy gì mà sợ hãi.
Chương 33: Dũng Mãnh Tiến Bước
Phật ngôn: Người học Đạo giống như chiến sĩ một người ra trận đối mặt muôn vạn quân địch. Mặc giáp ra trận, dũng mãnh kiên cường, tiến lên sẽ đắc thắng quả.
Chương 34: Đạo Không Nên Quá Căng
Một vị Tỳ kheo tu quá căng thẳng. Phật bảo: Tu Đạo giống như lên dây đàn. Căng quá thì đứt, chùng quá thì không kêu. Vừa phải trung đạo thì thân tâm êm ái, Đạo liền thành tựu.
Chương 35: Gội Rửa Tâm Dơ
Phật ngôn: Như thợ rèn luyện sắt, gạt bỏ bã sắt cặn bã thì làm ra vũ khí tinh xảo mới thành công. Người tu Đạo phải gạt bỏ tham sân si hằng ngày.
Chương 36: Chứng Vô Chứng
Phật ngôn: Sự giải thoát vượt ngoài thế gian. Tìm cầu cái gọi là quả vị, bám vào quả vị, đó vẫn là vô minh. Tu chẳng thấy cái gì là Đạo, đó mới là thấy Đạo.
Chương 37: Tin Sâu Lời Dạy
Phật ngôn: Dẫu đệ tử Ta ở cách xa ngàn dặm, nếu nhớ giới pháp của Ta tất sẽ đắc đạo. Người ở ngay cạnh Ta mà tâm không buông xả kiêu mạn, vĩnh viễn không thấy Đạo.
Chương 38: Mạng Sống Mong Manh
Phật hỏi Sa Môn: Tuổi thọ của người ta trong bao lâu? Đáp: Thời gian một bữa ăn. Phật bảo: Chưa hiểu. Hỏi người khác: Mạng người bao lâu? Đáp: Trong một hơi thở. Phật khen: Rất đúng! Ông đã hiểu Đạo.
Chương 39: Ngộ Tánh Thấy Phật
Phật ngôn: Học Đạo quý ở sự hiểu Tánh của chính mình. Sự thấy Phật không nằm ở nhục nhãn nhìn thấy xác thân Ta, mà ở Pháp nhãn hiểu được Chánh Pháp.
Chương 40: Dừng Mọi Tranh Luận
Phật ngôn: Kẻ nói đạo lý rôm rả thì cách Đạo rất xa. Người thể hội Đạo thì lặng lẽ thực hành. Hãy từ bỏ mọi lý luận thị phi.
Chương 41: Vượt Ngôn Từ Lời Nói
Phật ngôn: Quán sắc như bóng mây ảo ảnh. Quán thân như bọt nước. Xóa tan phiền não vô tướng thì đạt đại giác. Thấy rõ kinh Phật không lưu giữ ở ngôn từ.
Chương 42: Đạt Đáo Chân Lý Tối Thượng
Phật ngôn: Ta coi vương hầu như hạt bụi nhỏ. Coi vàng ngọc như ngói vụn. Coi mặc lụa là như giẻ rách. Coi vũ trụ như hạt cải. Coi nước trong các ao hồ như giọt dầu nhỏ đọng chân. Coi sự tu tập theo các pháp như ảo thuật hoa huyễn. Coi quả Phật như huyễn ảnh trước mắt. Vô vi, tuyệt đối, bình đẳng – ấy mới là Đạo.
Ý nghĩa Kinh 42 Chương
Tứ Thập Nhị Chương là bộ kinh đầu tiên được dịch sang chữ Hán mang Đạo Phật vào Trung Quốc, đúc kết tinh hoa nhất quán của giác ngộ, từ bỏ tham ái và nỗ lực tu tập. Không chuộng triết lý lý luận rườm rà, Kinh đi thẳng vào răn dạy lối ứng xử thực tiễn.
- Tham - Sân - Si là họa lớn nhất của chúng sinh.
- Thở vào không thở ra là chết, vô thường chực chờ từng sát na nên người tu không đắm chìm trần thế mà phải gấp rút tỉnh thức giác ngộ.
Văn khấn Lời nguyện tụng Kinh Tứ Thập Nhị Chương
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Kính lạy Đức Thế Tôn, những lời răn dạy từ ngàn xưa của Ngài vẫn vang dội phá vỡ vô minh của con. Nguyện cho con:
- Có tâm hỷ xả, chịu thiệt vẫn điềm nhiên (Chương 7).
- Ngửa lên trời rải từ tâm (Chương 8).
- Nhớ được mạng người nằm trong một hơi thở (Chương 38), từ đó sống hết mình yêu thương trong tỉnh thức vô thường.
Nam mô Thường Tinh Tấn Bồ Tát chư tôn Bồ Tát. (3 lần)